Plan zarządzania danymi badawczymi

Zapraszamy do zapoznania się z praktycznymi informacjami na temat planów zarządzania danymi, które stosowane są w projektach badawczych.

Strona ta powstała, aby przybliżyć pracownikom naukowym UJK nową tematykę związaną z gromadzeniem danych badawczych, ich przechowywaniem, upowszechnianiem w modelu open access zgodnie z wytycznymi Unii Europejskiej, programu Horyzont 2020 a także grantów Narodowego Centrum Nauki, która to instytucja wprowadziła nowy wymóg opracowywania planu zarządzania danymi DATA MANAGEMENT PLAN (DMP) w swoich wnioskach.

Prezentacja "Zarządzanie danymi badawczymi – ogólne informacje”, autorka: Karolina Wicha

Co to jest Data Management Plan (Plan Zarządzania Danymi Badawczymi)?

Plan zarządzania danymi badawczymi to dokument precyzyjnie opisujący czynności wykonywane na każdym etapie pracy naukowej z wykorzystaniem danych badawczych. DMP powinien powstać już na wstępnym etapie badań naukowych, ponieważ ma za zadanie określić sposób zarządzania danymi badawczymi zarówno podczas projektu badawczego, jak i po jego zakończeniu. Stworzenie DMP jest coraz częstszym wymogiem przy ubieganiu się o środki finansowe na badania naukowe (DMP wymagane jest przez Narodowe Centrum Nauki, Komisja Europejska, Economic and Social Research Council, Natural Environmental Research Council).

Czym są dane badawcze?

Danymi badawczymi nazywamy wszelkie zarejestrowane materiały o charakterze faktograficznym, powszechnie uznawane przez społeczność naukową za niezbędne do oceny wyników badań naukowych, dane zebrane, zaobserwowane lub wytworzone jako materiał do analizy, w celu uzyskania oryginalnych wyników naukowych. Uogólniając - wszystko co zostało wyprodukowane lub wytworzone w ramach prowadzonych badań:

  • dane liczbowe,
  • dokumenty tekstowe, notatki,
  • kwestionariusze, ankiety, wyniki badań ankietowych, kwerendy,
  • nagrania audio i wideo, fotografie,
  • zawartość baz danych (video, audio, teksty, obrazy),
  • oprogramowanie (pliki wejściowe, skrypty), wyniki symulacji komputerowych,
  • modele matematyczne, algorytmy
  • protokoły laboratoryjne, opisy metodologiczne
  • próbki, artefakty, obiekty… i inne

Co to jest Fair Data?

Fair Data to zasady opisywania, publikowania i przechowywania danych badawczych, które służą jako wytyczne do umożliwienia ponownego wykorzystania danych w wyraźnie opisanych warunkach.

FAIR jest akronimem od:
Findable - łatwo znajdowane i wyszukiwane.
Accessible - dostępne dla wszystkich.
Interoperable - interoperacyjne, tak aby można było je połączyć z innymi danymi.
Reusable - wielokrotnego użytku.
Więcej o Fair Data

Jak przygotować plan zarządzania danymi badawczymi?

Narodowe Centrum Nauki przygotowało szczegółowe wytyczne określające sposób stworzenia DMP, które dostępne są w języku polskim oraz w języku angielskim.
Plan zarządzania danymi badawczymi należy przygotować w języku angielskim. Limit znaków w każdej sekcji to 1000.

Istnieją internetowe narzędzia, dzięki którym można stworzyć DMP, zawierające przykłady planów. Modele gotowych planów zarządzania danymi ze świata:

Więcej o danych badawczych:

Udostępnianie danych badawczych

Biblioteka Uniwersytecka UJK wprowadziła możliwość deponowania otwartych danych badawczych na platformie Repozytorium UJK. Informacji na ten temat udziela Oddział Informacji Naukowej BU UJK (biblioteka.oin@ujk.edu.pl; tel.: 41 349 7177)

Wyszukiwarka repozytoriów danych badawczych - re3data.org (Registry of Research Data Repositories) - to globalny rejestr repozytoriów danych badawczych ze wszystkich dyscyplin akademickich. Jest to darmowe narzędzie, które oferuje naukowcom, organizacjom finansującym badania, bibliotekom i wydawcom przegląd repozytoriów danych badawczych. Umożliwia wyszukiwanie repozytoriów według dziedziny wiedzy, kraju oraz typu danych badawczych.

Warto poszukać repozytorium, które gromadzi takie same dane badawcze, jak te, które gromadzimy w naszych badaniach, ponieważ deponowanie takich danych może być bardzo wygodne a zarazem znajdziemy się w gronie badaczy o podobnych zainteresowaniach.

Można skorzystać także z wyszukiwarki repository finder tool rozwijanej przez zespoły DataCite i re3data.org, w ramach projektu: AGU’s Enabling FAIR Data Project.

Wyróżnia się dwa typy repozytoriów:

  • Repozytoria dziedzinowe: gromadzą i udostępniają materiały z konkretnej dziedziny nauki, bez względu na to, gdzie zostały opracowane.
  • Repozytoria ogólne: gromadzą i udostępniają materiały z różnych dziedzin nauki.

Polecane Repozytoria Ogólne Danych Badawczych:

  • Zenodo
    Repozytorium opracowane dzięki inicjatywie OpenAIRE i CERN międzynarodowe repozytorium danych badawczych umożliwiające naukowcom zajmującym się wszystkimi dziedzinami wiedzy proste archiwizowanie i dzielenie się opracowanymi przez siebie danymi badawczymi. Przeznaczone dla tzw. małych danych.
  • RepOD
    Repozytorium Otwartych Danych opracowane przez ICM UW w ramach działań Platformy Otwartej Nauki archiwizujące i udostępniające wszystkie dane wytworzone, zebrane i opracowane na potrzeby badań naukowych. Przeznaczone dla tzw. małych danych.
  • Figshare

Polecane Repozytoria Dziedzinowe Danych Badawczych:

Standardy metadanych dla różnych dziedzin wiedzy

Jeśli nie wiesz, jak opisać swoje dane badawcze - sprawdź poniżej jakie standardy powinny być stosowane i czy wybrane przez Ciebie repozytorium je stosuje ; powinno to być opisane w ogólnych informacjach o repozytorium.

Poniżej zamieszczamy adresy internetowe zaufanych instytucji, które wyjaśniają, jakie standardy są stosowane w przypadku różnych repozytoriów:

Najczęściej zadawane pytania

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące planów zarządzania danymi badawczymi opublikowane przez Narodowe Centrum Nauki

Materiały do pobrania:

Na skróty
Kontakt

Biblioteka Uniwersytecka w Kielcach
ul. Uniwersytecka 19, Kielce 25-406

tel. 41 349 7180 (wypożyczalnia)
tel. 41 349 7164 (Ip wolny dostęp: książki)
tel. 41 349 7172 (IIp wolny dostęp: czasopisma)
tel. 41 349 7166 (Wyp. Międzybiblioteczna)
tel. 41 349 7155 (sekretariat)
fax +48 41 349 7158